Zofia Tołstoj

SONY DSCZofia Bers-Tołstoj urodziła się 22 sierpnia 1844 roku w Pokrowskoje.

Jej ojciec był nadwornym lekarzem cara Aleksandra II, mieszkali więc Moskwie, na Kremlu.

Zofia i Lew poznali się w 1862 roku w Jasnej Polanie, majątku Tołstoja. Jej rodzina odwiedziła go przejazdem. Od razu przypadli sobie do gustu. Pobrali się we wrześniu 1862 roku i zamieszkali w Jasnej Polanie. On miał 34 lata, ona 18. Małżeństwo było przepełnione zazdrością, kłótniami i wzajemnymi oskarżeniami. Zofia urodziła w sumie 13 dzieci, pięć z nich zmarło przed osiągnięciem dorosłości. Przez pierwszych 25 lat małżeństwa większość czasu była w ciąży.

Zofia była oczytana, od 11 roku życia pisała pamiętnik. Mając 16 lat napisała powieść. Jeszcze przed ślubem dała ją do przeczytania Tołstojowi. Później, kiedy czytała jego pamiętniki znalazła wzmiankę o swojej pracy: „Co za siła prostoty i prawdy”. Być może dzięki talentowi literackiemu stała się najwierniejszą i najsprawniejszą sekretarką pisarza. Miała ambicje żeby być kimś więcej niż żoną i matką, ale na mężu nie sprawiało to wrażenia.

Konflikty wynikały także z podejścia do pieniędzy. Tołstojowi przeszkadzało wystawne życie i wydatki. Był zafascynowany życiem chłopskim. Jednak rosnąca popularność pisarza sprawiała, że do Jasnej Polany przybywało coraz więcej gości. Zofia rodziła też kolejne dzieci. Nie mogliby zrezygnować ze służby. To co Tołstojowi wydawało się zbędnymi wydatkami, dla jego żony było szczytem oszczędności. Prowadziła dom najskromniej jak mogła, ale wszystkich trzeba było jakoś ugościć i wyżywić. To ona pilnowała żeby dzieci nie chodziły głodne.

Zofia przez niemal 50 lat małżeństwa była skupiona tylko na mężu. Interesowała się tylko jego potrzebami, ale nigdy nie udało się jej odgadnąć ich w pełni. Wciąż notowała jego zmiany nastrojów i opisywała jak czuła się z ich powodu nieszczęśliwa. Tołstoj zaś miał wiele zainteresowań, ale żona nie była jednym z nich.Chciał zbawiać świat, pisać powieści i spędzać czas wśród chłopów. Czuł się przez Zofię zbyt kontrolowany, ponieważ stale go obserwowała. Oboje cierpieli z powodu jej nadopiekuńczych zapędów. Zofię podejrzewano nawet o chorobę psychiczną. W 1888 roku Tołstoj napisał „Sonatę Kreutzerowską”, opowiadanie potępiające instytucję małżeństwa. Była to ilustracja ich małżeństwa opisana z perspektywy autora. Najlepszym komentarzem do utworu według Zofii był fakt, że jeszcze w trakcie jego pisania zaszła w kolejną ciążę.

W 1910 roku, pod osłoną nocy, Tołstoj uciekł z domu. Przeziębił się jednak w podróży. Dróżnik na stacji Astapowo oddał mu swoją sypialnię. Zofia została do niego wpuszczona dopiero 10 dni później, kiedy Tołstoj umierał. To dla niej duże upokorzenie. Przeżyła męża o 9 lat. Był to dla niej bardzo spokojny okres, bez cienia choroby psychicznej. Być może jej zaborcze zachowania były tylko nieudaną metodą zwracania na siebie uwagi Tołstoja. Mieszkała do końca w Jasnej Polanie. Bolszewicy po rewolucji pozwolili jej tam zostać. Majątek przekształciła w muzeum poświęcone pisarzowi.

Zofia pracowała ciężko nie tylko jako żona i matka. Przepisywała po kilka razy wszystkie książki męża. Cztery części „Wojny i pokoju” przepisała aż 7 razy i przygotowała je do druku. Robiła korekty tekstów i negocjowała stawki z wydawcami. Przepisywała także jego pamiętniki. Jej największym dziełem był jednak własny pamiętnik. Wydano go współcześnie w wersji okrojonej, a i tak zawiera ponad 500 stron. Jest to obraz przemiany młodej, niewinnej dziewczyny, którą małżeństwo wyrywa niespodziewanie z domu, w zgorzkniałą żonę o ambicjach przerastających wymagania męża i możliwości epoki. Jej zapiski są doskonałym świadectwem czasów, w których żyła. Lew Tołstoj w wielu dziełach opisywał sceny z ich życia. Portretował także domowników w swoich postaciach. Dlatego pamiętnik Zofii stanowi doskonałe dopełnienie jego twórczości.

Zmarła 4 listopada 1919 roku w Jasnej Polanie.


Źródła:

„Pamiętniki”; Zofia Tołstoj; Dom Wydawniczy PWN; Warszawa 2014; ISBN 978-83-7705-562-5

http://wyborcza.pl/alehistoria/1,121681,16314339,Zofia_z_Jasnej_Polany.html

Zapisz

Reklamy